Slimmer presteren tijdens de overgang volgens gynaecoloog Dorenda van Dijken

Dit is de 271e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Slimmer presteren tijdens de overgang volgens gynaecoloog Dorenda van Dijken

INLEIDING:

Jarenlang reageert je lichaam op sporten zoals je dat gewend bent. Totdat pats boem die verdraaide overgang toeslaat.

Het lijkt soms wel alsof je een ander lijf hebt gekregen. Waarmee het veel lastiger trainen is.

Want wat moet je als sporter met pijn in je spieren en gewrichten, een slechte nachtrust en weinig energie?

We vragen het aan Dorenda van Dijken, expert op het gebied van behandeling van lichamelijke en geestelijke klachten als gevolg van de overgang.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:

1. Wat vertelt het gebruik van een anticonceptiering zoals de NuvaRing over het herkennen van de overgang bij duursporters?

Gynaecoloog Dorenda van Dijken legt uit dat middelen zoals een anticonceptiering of de pil de overgangsjaren behoorlijk kunnen maskeren. Omdat deze middelen een constante stroom sterke synthetische hormonen afgeven, onderdrukken ze de natuurlijke eisprong en houden ze bloedingsklachten kunstmatig onder controle. Dat betekent dat je fysiologisch gezien wel degelijk in de overgang kunt zitten, terwijl je het door de ring niet direct merkt. Toch is anticonceptie volgens Dorenda absoluut geen goede eerste keuze om overgangsklachten te behandelen, mede vanwege de ongunstige effecten van deze synthetische oestrogenen op je hart en bloedvaten.

2. Wat is de wetenschappelijke grond voor de bewering dat duursport na je veertigste leidt tot insulineresistentie door stressreacties?

Gerrit en Jurgen legden deze specifieke angst van een luisteraar voor aan Dorenda van Dijken. Haar antwoord is helder: er is geen enkele gedegen wetenschappelijke studie die aantoont dat normale duurtraining na je veertigste insulineresistentie veroorzaakt door cortisolpieken. Dit soort adviezen om rigoureus te stoppen met duursport hoort volgens de gynaecoloog thuis in het rijk der fabelen. Natuurlijk brengt sporten een vorm van fysieke stress met zich mee, maar dat weegt niet op tegen de bewezen fysiologische voordelen van duurtraining voor je vaten en je brein, mits je je herstel goed bewaakt.

3. Wat voegt het routinematig laten testen van hormoonwaarden in het bloed toe aan de diagnose van de overgang?

Veel sporters willen via een bloedtest bij de huisarts zekerheid krijgen over hun hormonale status, maar Dorenda van Dijken is daar heel stellig over: bloedprikken is voor de diagnose niet zinvol. De waarden van het actieve oestrogeen estradiol schommelen in de perimenopauze namelijk enorm per dag en soms zelfs per uur. Een momentopname in het laboratorium zegt dus helemaal niets over je werkelijke fysiologische status. De diagnose wordt door een arts gesteld op basis van je leeftijd, het verloop van je cyclus en de fysieke klachten die je ervaart.

4. Wat is het fysiologische nut van een koolhydraatarm of ketogeen dieet voor een duursporter die in de overgang zit?

Als sporter krijg je soms het advies om koolhydraten te schrappen om gewichtstoename tegen te gaan. Dorenda van Dijken adviseert om voorzichtig te zijn met dit soort radicale dieetadviezen van therapeuten. Je hebt koolhydraten hard nodig om te kunnen blijven trainen en je hart gezond te houden. Wel vertraagt je stofwisseling door het ouder worden en neemt je spiermassa af, waardoor je basale energiebehoefte daalt. Jurgen vult aan dat slimmer eten, met meer vezels en onbewerkt voedsel, veel effectiever is voor actieve sporters dan een koolhydraatarm dieet.

5. Wat verklaart dat presterende vrouwen in de overgang soms ten onrechte de diagnose overtraindheid opgedrukt krijgen?

Een luisteraar deelde haar ervaring dat haar hele zenuwstelsel plotseling uit balans raakte tijdens een belangrijk kampioenschap, wat werd afgedaan als overtraining. Dorenda van Dijken herkent dit patroon en legt uit dat de symptomen van acute hormonale schommelingen en overtraindheid fysiologisch veel overlap vertonen, zoals extreme vermoeidheid en een verminderde belastbaarheid. Coach Guido Vroemen benadrukt dat je trainingsdata op je horloge er op papier prima uit kan zien, terwijl je hormonen de boel intern ontregelen. Als de hersteltijd ineens drastisch toeneemt zonder logische oorzaak, moet je bij vrouwen boven de veertig altijd aan de overgang denken.

Handige bronnen en links:

Wikipedia pagina van Dorenda van Dijken: https://nl.wikipedia.org/wiki/Dorenda_van_Dijken

Youtube video’s van de Menopauze Specialist (met Dorenda van Dijken als spreker): https://www.youtube.com/@demenopauzespecialist9745

Alle functies en nevenfuncties van Dorenda van Dijken: https://medischcentrumjanvangoyen.nl/arts/drs-d-k-e-van-dijken/

Interview in Volkskrant Magazine uit 2024: https://www.volkskrant.nl/volkskrant-magazine/ik-had-ministers-die-na-het-stoppen-met-hormoontherapie-transformeerden-in-doodzieke-vogeltjes~bb00948a/

Sporten tijdens en na de zwangerschap, met Koen Deurloo als gast (aflevering 144): https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/144-veilig-sporten-tijdens-je-zwangerschap-en-kraamtijd-volgens-gynaecoloog-koen-deurloo/

Vrouw/man verschillen wat betreft fysiologie en sportprestatie (aflevering 32): https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/het-sterke-sportgeslacht-aandacht-voor-de-vrouwen/

Slimmer presteren met kennis van de menstruatiecyclus, met Dionne Noordhof (aflevering 202): https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/202-slimmer-presteren-met-kennis-van-je-menstruatiecyclus-met-special-guest-dionne-noordhof/

Aflevering 136 over sporten en de cyclus, met Merel Wielink: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/136-menstruatie-mythes-en-slimmer-presteren-tijdens-de-cyclus-volgens-merel-wielink/

Het musculoskeletale syndroom van de menopauze: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39077777/

Is het echt de menopauze zelf die zorgt voor een verlies van spiermassa? https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jcsm.70248

Is de menopauze nog wel van deze tijd? Prikkelend artikel op De Correspondent: https://decorrespondent.nl/16717/is-de-menopauze-nog-wel-van-deze-tijd-deze-wetenschappers-vinden-van-niet/6cd35b7d-b81b-03e4-22e3-7d6e419ae6d1

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Mentioned in this episode:

Doneer ons een kop of pot koffie

Thrive

Cadeau: 15% korting met onze code 'slimmerpresteren'

In december gingen we op bezoek bij het hoofdkwartier Thrive en leerden daar alles over bier waar je beter van wordt. (aflevering 249) Wie al weet hoe lekker dit Belgische alcoholvrije bier is: met kortingscode ‘slimmerpresteren’ en ontvang je 15% korting op je hele bestelling. En je steunt tegelijkertijd onze podcast, want wij krijgen ook nog eens 10% over alle omzet met de code. https://www.thrivebeer.com/nl/collections Ideaal voor in de aanloop naar je volgende marathon of triathlon. (je mag deze code zo vaak gebruiken als je wil, en ook delen met anderen)

Thrive